HISTORIA
Diecezja cz??stochowska zostaÂ?a erygowana przez papieÂ?a Piusa XI bull± "Vixdum Poloniae unitas" (28 X 1925). PowstaÂ?a z cz??¶ci diecezji kieleckiej (ZagÂ???bie D±browskie i tereny zawiercia?±skie) i poÂ?udniowej cz??¶ci diecezji wÂ?ocÂ?awskiej. Jej terytorium leÂ?aÂ?o na pograniczu dawnej Wielkopolski i MaÂ?opolski i obejmowaÂ?o tereny od Sosnowca w kierunku p??Â?nocnym aÂ? do linii Lutut??w - Rozprza. Od wschodu granic?? wyznaczaÂ?a rzeka Pilica, a od zachodu rzeki Liswarta i Prosna. Terytorium diecezji liczyÂ?o 8.524 km2. ByÂ?y to tereny leÂ?±ce na WyÂ?ynie Cz??stochowskiej i WyÂ?ynie Wielu?±skiej wchodz±ce w skÂ?ad Jury Krakowsko - Cz??stochowsko - Wielu?±skiej.
U podstaw powstania diecezji cz??stochowskiej leÂ?aÂ? fakt istnienia w Cz??stochowie na Jasnej G??rze najbardziej sÂ?awnego sanktuarium maryjnego w Polsce. Nowa diecezja miaÂ?a przyczyni?¦ si?? do jeszcze wi??kszego rozwoju poboÂ?no¶ci maryjnej, a jej biskup miaÂ? by?¦ opiekunem "serca religijnego Polski", jakim byÂ?o sanktuarium jasnog??rskie. Katedr± biskupi± zostaÂ? ko¶ci??Â? pod wezwaniem ¦wi??tej Rodziny w Cz??stochowie. Diecezja cz??stochowska naleÂ?aÂ?a do metropolii krakowskiej. Patronk± diecezji zostaÂ?a wybrana Naj¶wi??tsza Maryja Panna Kr??lowa Polski.
Pierwszym biskupem cz??stochowskim zostaÂ? ks. dr Teodor Kubina, znany dziaÂ?acz narodowy i spoÂ?eczny na G??rnym ¦l±sku. W 1926 r. zorganizowaÂ? podstawowe instytucje diecezjalne. Seminarium Duchowne otworzyÂ? w Krakowie, a klerycy studiowali na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiello?±skiego. PrzewodniczyÂ? uroczysto¶ciom jasnog??rskim, a w diecezji szerzyÂ? kult Matki Boskiej Cz??stochowskiej. Celem podniesienia Â?ycia religijnego w diecezji powoÂ?aÂ? czasopisma: Wiadomo¶ci Diecezjalne, Niedziela i Czyn Katolicki. UtworzyÂ? Lig?? Katolick± (1927) i Akcj?? Katolick± (1931). UczestniczyÂ? w Mi??dzynarodowych Kongresach Eucharystycznych i zorganizowaÂ? 7 Diecezjalnych Kongres??w Eucharystycznych. Szczeg??ln± trosk± otaczaÂ? wychodÂ?c??w sezonowych z diecezji i staÂ?± emigracj?? polsk±. W okresie okupacji hitlerowskiej terytorium diecezji zostaÂ?o wÂ?±czone do Ziem Wcielonych do III Rzeszy i do Generalnej Guberni. Cz??stochowa pozostaÂ?a w Generalnej Guberni. DziaÂ?aÂ? tu biskup i instytucje diecezjalne, ale w ograniczonym zakresie. Z ziemi wielu?±skiej 55 kapÂ?an??w zostaÂ?o wywiezionych do obozu kocentracyjnego w Dachau (39 zostaÂ?o zamordowanych, w tym 3 sÂ?ug BoÂ?ych i 2 bÂ?ogosÂ?awionych). PozostaÂ?a tylko parafia w Rudzie, dla ok. 240 tysi??cy polskich katolik??w. Po zako?±czeniu II wojny ¶wiatowej biskup Kubina wznowiÂ? duszpasterstwo we wszystkich parafiach ziemi wielu?±skiej, zmodernizowaÂ? sie?¦ parafialn± i dekanaln±. Z powodu restrykcji wÂ?adz komunistycznych nie m??gÂ? prowadzi?¦ dziaÂ?alno¶ci na takim poziomie jak w okresie II Rzeczypospolitej. ZmarÂ? 13 II 1951 r.
Na lata dziaÂ?alno¶ci biskupa dr ZdzisÂ?awa Goli?±skiego (1951-1963) przypadÂ?y najci??Â?sze represje wÂ?adz komunistycznych. Na pro¶b?? biskupa papieÂ? Pius XII erygowaÂ? kapituÂ??? katedraln± (5 VIII 1951). Po paÂ?dzierniku 1956 r. biskup utworzyÂ? 51 parafii i 2 dekanaty.
Po zlikwidowaniu WydziaÂ?u Teologicznego UJ (1954) biskup zorganizowaÂ? w Seminarium studium domesticum. Wielu kapÂ?an??w skierowaÂ? na studia specjalistyczne. UczestniczyÂ? w Soborze Watyka?±skim II. ZwoÂ?aÂ? i przeprowadziÂ? I Synod Diecezji Cz??stochowskiej (1954). WystaraÂ? si?? u papieÂ?a Jana XXIII o tytuÂ? bazyliki mniejszej dla katedry cz??stochowskiej (22 VI 1962). ZmarÂ? 6 VII 1963 r.
Biskup dr Stefan BareÂ?a (1963-84) - mimo olbrzymich trudno¶ci ze strony wÂ?adz pa?±stwowych - powoÂ?aÂ? 58 parafii i 21 wikariat??w terenowych. Jego staraniem rozpocz??to budow?? 26 ko¶cioÂ???w, a takÂ?e budow?? WyÂ?szego Seminarium Duchownego w Cz??stochowie (1983). PowoÂ?aÂ? Sekretariat Dokumentacji Soborowej (1967), kt??ry przeksztaÂ?ciÂ? p??Â?niej w Instytut Teologiczny (1981). Na pro¶b?? biskupa papieÂ? PaweÂ? VI wznowiÂ? kapituÂ??? kolegiack± wielu?±sk±. Biskup uczestniczyÂ? w Soborze Watyka?±skim II i w III Synodzie Biskup??w (1971). W Cz??stochowie odbyÂ?y si?? og??lnopolskie uroczysto¶ci religijne - millennium, w diecezji - koronacje koronami papieskimi: figury Matki BoÂ?ej w Le¶niowie (1967), figury Matki BoÂ?ej Anielskiej w D±browie G??rniczej (dzi¶ w diec. sosnowieckiej), obrazu Matki BoÂ?ej Pocieszenia w Wieluniu (1971), nawiedzenie kopii Cudownego Obrazu Matki Boskiej Cz??stochowskiej (1979-80), pielgrzymki papieÂ?a Jana PawÂ?a II do Ojczyzny (w Cz??stochowie: 1979, 1983). ZmarÂ? 12 II 1984 r.
Biskup dr StanisÂ?aw Nowak rozpocz±Â? dziaÂ?alno¶?¦ w diecezji cz??stochowskiej w 1984 r. W nowych warunkach politycznych zmodernizowaÂ? sie?¦ parafialn± i dekanaln± eryguj±c dotychczas Â?±cznie 110 parafii: 79 na terenie archidiecezji cz??stochowskiej (w tym 12 jako arcybiskup), 2 obecnie na terenie diecezji kaliskiej i 29 obecnie na terenie diecezji sosnowieckiej, przeprowadziÂ? do ko?±ca rozpocz??ty przez swego Poprzednika II Synod Diecezji Cz??stochowskiej (1975-1985), przeni??sÂ? seminarium duchowne z Krakowa do Cz??stochowy (3 X 1991). WprowadziÂ? Nieustann± Adoracj?? Naj¶wi??tszego Sakramentu w diecezji tzw. Doby Eucharystyczne (1988, dla upami??tnienia II Krajowego Kongresu Eucharystycznego w r. 1987 z udziaÂ?em papieÂ?a Jana PawÂ?a II, takÂ?e w Cz??stochowie). W tym okresie w Cz??stochowie odbyÂ? si?? VI ¦wiatowy Dzie?± MÂ?odzieÂ?y z udziaÂ?em papieÂ?a Jana Pawla II (wtedy teÂ? Ojciec ¦wi??ty po¶wi??ciÂ? gmach nowo wybudowanego WyÂ?szego Seminarium Duchownego, 15 VIII 1991), wybudowano wiele nowych ¶wi±ty?±, a bazylika archikatedralna otrzymaÂ?a dwie wieÂ?e. Na mocy bulli papieÂ?a Jana PawÂ?a II "Totus Tuus Poloniae populus" (25 III 1992) zostaÂ?a utworzona metropolia cz??stochowska (archidiecezja cz??stochowska, diecezje radomska i sosnowiecka). Pierwszym arcybiskupem metropolit± zostaÂ? dotychczasowy biskup cz??stochowski dr StanisÂ?aw Nowak. Archidiecezja liczyÂ?a w??wczas 31 dekanat??w, 281 parafii, 609 kapÂ?an??w i ok. 920 tys. wiernych.
Arcybiskup ustanowiÂ? kolegiack± kapituÂ??? zawiercia?±sko - Â?areck± (27 XII 1992). W ramach XII Mi??dzynarodowego Kongresu Mariologicznego i XIX Mi??dzynarodowego Kongresu Maryjnego w Cz??sto-chowie odbyÂ?a si?? koronacja papieskimi koronami obrazu Naj¶wi??tszej Maryi Panny MrzygÂ?odzkiej w Myszkowie-MrzygÂ?odzie (25 VIII 1996). 4 VI 1997 r. miaÂ?a miejsce pi±ta wizyta apostolska Ojca ¦wi??tego Jana PawÂ?a II w Cz??stochowie. Cz??stochowa, poÂ?oÂ?ona wok??Â? tronu Matki BoÂ?ej Kr??lowej Polski na Jasnej G??rze, zyskaÂ?a chwalebny tytuÂ? "duchowej stolicy Polski".
13.06.1999 r. Ojciec ¦wi??ty Jan PaweÂ? II podczas VII Pielgrzymki Apostolskiej do Polski, w Warszawie, na Placu J??zefa PiÂ?sudskiego, dokonaÂ? beatyfikacji (w gronie 108 M??czennik??w) SÂ?ug BoÂ?ych Ks. Ludwika Rocha Gietyngiera (ur. 16 VIII 1904 r., Â?arki, zm. 30 XI 1941 r., Dachau, proboszcz parafii ¦w. Tekli w Raczynie) i Ks. Maksymiliana Binkiewicza (ur. 21 II 1908 r., Â?arnowiec, zm. 24 V 1942 r., Dachau, proboszcz parafii ¦w. Rocha w Konopnicy). S± pierwszymi BÂ?ogosÂ?awionymi w dziejach Ko¶cioÂ?a Cz??stochowskiego. Ojciec ¦wi??ty wyznaczyÂ? 12 czerwca jako dzie?± Ich liturgicznego wspomnienia.
17 czerwca 1999 r. Ojciec ¦wi??ty Jan PaweÂ? II na zako?±czenie swej VII Pielgrzymki Apostolskiej do Ojczyzny (5-17 VI 1999 r.) po raz sz??sty nawiedziÂ? Ko¶ci??Â? Cz??stochowski w Jasnog??rskim Sanktuarium Matki BoÂ?ej Cz??stochowskiej.
5 marca w Jubileuszowym Roku 2000 w Rzymie Ojciec ¦wi??ty Jan PaweÂ? II wyni??sÂ? do chwaÂ?y oÂ?tarzy SÂ?ug?? BoÂ?± S. Mari?? Kanut?? od Pana Jezusa w Ogr??jcu (J??zefa Chrobot). UrodziÂ?a si?? 22 maja 1896 r. w Raczynie, parafia ¦w. Tekli, w powiecie wielu?±skim (dzi¶ archidiecezja cz??stochowska), jako c??rka BartÂ?omieja i Julianny z domu Figa, ochrzczona nast??pnego dnia - 23 maja w ko¶ciele parafialnym. 1 sierpnia 1943 r. w Nowogr??dku poniosÂ?a ¶mier?¦ m??cze?±sk± z r±k niemieckich nazist??w wraz w 10 wsp??Â? siostrami ze Zgromadzenia Naj¶wi??tszej Rodziny z Nazaretu. ZÂ?oÂ?yÂ?y one swoje Â?ycie w ofierze za aresztowanych czÂ?onk??w polskich rodzin i za kapÂ?ana. Jako dzie?± Jej wspomnienia liturgicznego wyznaczyÂ? 4 wrze¶nia.
14 wrze¶nia 2000 r. arcybiskup metropolita StanisÂ?aw Nowak powoÂ?aÂ? Studium Duchowo¶ci Chrze¶cija?±skiej i Studium Katolickiej Nauki SpoÂ?ecznej przy Instytucie Teologicznym w Cz??stochowie; 28 paÂ?dziernika 2000 r. podni??sÂ? do godno¶ci kolegiaty ko¶ci??Â? p.w. ¦w. Lamberta w Radomsku i ustanowiÂ? przy niej Kolegiack± KapituÂ??? Radomszcza?±sk± pod wezwaniem ¦w. Jadwigi Kr??lowej. 25 czerwca 2002 r. abp StanisÂ?aw Nowak wraz z biskupami pomocniczymi - Antonim DÂ?ugoszem i Janem W±trob± dokonali koronacji diecezjalnej obrazu Matki BoÂ?ej Dankowskiej w Dankowie.
Arcybiskup StanisÂ?aw Nowak dekretem z dnia 3 paÂ?dziernika 2002 r. zarz±dziÂ? w Archidiecezji Cz??stochowskiej Peregrynacj?? Obrazu Jezusa MiÂ?osiernego od 30 listopada 2002 do 30 listopada 2003 r. (z dekretu: "Pragn±c wypeÂ?ni?¦ wielkie przesÂ?anie Ojca ¶wi??tego Jana PawÂ?a II wypowiedziane w homilii w ¶wi±tyni MiÂ?osierdzia BoÂ?ego w Krakowie-Â?agiewnikach 17 sierpnia 2002 roku wzywaj±ce do przekazania ¶wiatu "ognia MiÂ?osierdzia" zarz±dzam w Archidiecezji Cz??stochowskiej Peregrynacj?? Obrazu Jezusa MiÂ?osiernego, kt??re obj??Â?oby wszystkie parafie wraz z ko¶cioÂ?ami filialnymi oraz w miar?? moÂ?liwo¶ci, r??wnieÂ? domy zakonne"); Ojciec ¶wi??ty Jan PaweÂ? II podczas audiencji generalnej 13 listopada 2002 r., w obecno¶ci delegacji z Archidiecezji Cz??stochowskiej z arcybiskupem metropolit± StanisÂ?awem Nowakiem na czele, po¶wi??ciÂ? Obraz Nawiedzenia - Jezusa MiÂ?osiernego; w obecno¶ci biskupa pomocniczego Jana W±troby. Obraz namalowaÂ? art. malarz Witold Bulik (2002 r.). Kustoszami Obrazu Nawiedzenia zostali mianowani: ks. praÂ?at dr StanisÂ?aw G??bka, ks. kanonik lic. Andrzej Parusi?±ski, ks. mgr Marek Bator.
31.05.2004 Koronacja diecezjalna obrazu Matki BoÂ?ej KÂ?obuckiej w parafii ¦w. Marcina w KÂ?obucku; arcybiskup metropolita StanisÂ?aw Nowak i biskupi pomocniczy: Antoni DÂ?ugosz i Jan W±troba. 28.05.2005 r. - koronacja papieskimi koronami wizerunku Naj¶wi??tszej Maryi Panny Paj??cza?±skiej Matki Ko¶cioÂ?a w Paj??cznie przez kardynaÂ?a StanisÂ?awa Nagyego SCJ z Krakowa, z udziaÂ?em arcybiskupa StanisÂ?awa Nowaka i 9 biskup??w. 24.09.2006 r. - koronacja diecezjalna obrazu Bogarodzicy Dziewicy w Rudzie; arcybiskup metropolita StanisÂ?aw Nowak i biskup pomocniczy Jan W±troba.
Opracowanie: Ks. Jan Zwi±zek, ks. Marian Miko�ajczyk i ks. J??zef Mielczarek
Peter Raina, KardynaÂ? Wyszy?±ski, t. 14, s. 97n.
4 V 1975
Dzi¶ obchodzimy 50-lecie Diecezji Cz??stochowskiej.
[...]
10.30 – [Z Jasnej G??ry] WyjeÂ?dÂ?am do Katedry ¶w. Rodziny. Plac zalega wielka rzesza ludzi. Na plebanii zebraÂ?o si?? okoÂ?o 30 biskup??w. SpotkaÂ?em teÂ? Redaktor??w Tygodnika Powsz.[echnego] (p. Turowicz). O¶wiadczam, Â?e nigdy nie przebacz?? przemilczenia 975-lecia powstania Metropolii GnieÂ?nie?±skiej. TÂ?umaczyli
s. 97
si??, Â?e „nie dopisaÂ?o Gniezno, nic nie wiedzieli". Ale „UB wiedziaÂ?o - przenie¶cie redakcj?? do Pcimia".
W katedrze Uroczysto¶?¦ wspaniaÂ?a. Pot??Â?ne ch??ry zjednoczone z Diecezji. Prowadzi Ks.[WÂ?adysÂ?aw] Konieczka. Podziwu godna moc i harmonia. Uroczysto¶?¦ jest troch?? „przegadana" — przemawia Bp Ordynariusz, ja, Abp Schröffer i Kard. WojtyÂ?a. Ale ludzie wytrwali w wielkiej rzeszy - pomimo „dnia czynu partyjnego". Zako?±czyÂ?o si?? o godz. 13.00.
s. 98
|
